ششمين نشست تخصصي نهاد كتابحانه هاي عمومي كشور با عنوان «تغيير الگوهاي رفتاري كتابخواني در ايران و جهان» عصر ديروز(چهارشنبه 23 ارديبهشت) با سخنراني نعمتالله فاضلي مدرس جامعهشناسي فرهنگي دانشگاه علامهطباطبائي تهران برگزار شد.
به گزارش روابط عمومي و امور بين الملل نهاد كتابخانه هاي عمومي كشور،در اين نشست كه در سالن نشست هاي بازار جهاني نمايشگاه كتاب تهران برگزار شد،فاضلي با بيان اينكه رويكرد رايج در مورد مطالعه رويكرد روانشناختي است گفت: خواندن يك فرايند فردي است اما علاوه بر فرد عوامل ديگري هم در مطالعه تاثير گذار هستند.
وي ادامه داد: علاوه بر فرد ساختارهاي اجتماعي، فرهنگي و تربيت در خواندن مؤثرند و اگر بخواهيم به فرايند خواندن در طول تاريخ بنگريم مي بينيم كه در تمام دورهها تغيير كرده و نميتوانيم به آن روانشناسانه بنگريم چون اين تغييرات در بستر اجتماع رخ داده است.
وي افزود: خواندن و نوشتن هميشه از معيارهاي تفكيك تاريخ تمدن بشري بوده است به عبارتي اين دو مانند دو روي يك سكه هستند و اختراع صنعت چاپ و تحولاتي كه پس ازآن بوجود آمد همگي بر تحول الگوي خواندن و نوشتن تاثيرگذار بود.
اين مدرس داشنگاه تصريح كرد: تاريخ فرهنگي تاريخ سواد و سوادآموزي است البته چون عمدتاً تاريخ به دست نخبگان بوده نوشتن معمولاً بيشتر موردتوجه قرار گرفته است.
وي در ادامه با اشاره به سه دوره تاريخي در جهان اظهار داشت: جهان داراي سه دوره تاريخي سنت يا پيشا مدرن، مدرن و پسا مدرن است كه هر كدام از اين دورهها ويژگي خودشان را دارند و فرايند خواندن در هركدام از اين سه دوره متفاوت است.
فاضلي اضافه كرد:در دوران پيشا مدرن خواندن يك فعل و كنش نخبهگرايانه بود به اين معنا كه فقط عده خاصي قادر به خواندن بودند و آن عده داراي منزلت اجتماعي و جزو اقليت جامعه بودند.
وي گفت: در دوران مدرن در تمام اركان تغييرات بنيادي بهوجود آمد و مفاهيمي مثل انسان محوري،عقلانيت و جامعه خرد محور مطرح شد، در چنين جامعهاي انسان در تلاش است بر هستي كنترل پيدا كند.
به گفته وي در چنين دوراني نهادهاي خواندن ونوشتن مثل كتابخانهها و مدارس بوجود ميآيند و بر متن مكتوب بيش از هر چيز ديگر تاكيد مي شود.
فاضلي تصريح كرد: اين خطاي فاحشي است كه فكر كنيم صنعت چاپ و نشر در خواندن و نوشتن سهم عمدهاي داشته است حتي معتقدم چاپ و نشر در دوران مدرن كمترين نقش و فقط نقش ابزاري داشته است بلكه شهرنشيني، مدرسه، رسانه و مطبوعات هستند كه بر خواندن و نوشتن انسان مدرن تاثير گذار بوده اند.
مدرس دانشگاه علامه طباطبائي تهران با اشاره به ويژگيهاي جامعه فعلي پست مدرن گفت: در دوران پسا مدرن تكنولوژيهاي ارتباطي مثل ماهواره، اينترنت و... توسعه پيدا كردند و چيزهايي كه در دورانهاي قبلي در دسترس اقليت بود در اختيار اكثريت قرار گرفت؛ در چنين جامعهاي خواندن از اصول مهم شهروندي تلقي ميشود.